Web Hosting Nedir? Türleri ve Doğru Paketi Seçme Rehberi

Bir web sitesi; HTML, CSS, JavaScript, görseller, veritabanı ve uygulama kodundan oluşan dosyalar bütünüdür. Bu dosyaların internete bağlı, sürekli çalışan bir sunucuda durması ve ziyaretçi isteklerine yanıt vermesi gerekir. Web hosting, tam olarak bu hizmetin adıdır: sitenizin dosyalarını ve veritabanını barındıran, bunları HTTP/HTTPS üzerinden yayınlayan sunucu kaynağının kiralanması.

Bu yazıda hosting'in teknik olarak nasıl çalıştığını, yaygın hosting türlerini ve bir paket seçerken hangi kriterlere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Hosting teknik olarak nasıl çalışır?

Tarayıcınıza ornekfirma.com yazdığınızda arka planda kabaca şu adımlar gerçekleşir:

1. DNS çözümlemesi: Tarayıcı, alan adının hangi IP adresine karşılık geldiğini DNS sunucularına sorar. Bu bilgi, alan adınızın DNS kayıtlarında (çoğunlukla bir A veya AAAA kaydında) tanımlıdır.
2. Bağlantı kurulması: Tarayıcı bu IP adresindeki sunucuya bağlanır. HTTPS kullanılıyorsa önce TLS el sıkışması yapılır.
3. İsteğin işlenmesi: Sunucudaki web sunucusu yazılımı (Apache, Nginx, LiteSpeed gibi) isteği karşılar. Statik bir dosya isteniyorsa doğrudan gönderir; dinamik bir sayfa isteniyorsa PHP, Node.js veya Python gibi bir uygulama katmanı çalışır, gerekirse veritabanına sorgu atılır.
4. Yanıt: Üretilen HTML ve ilgili dosyalar tarayıcıya gönderilir, sayfa ekranda oluşur.

Kısacası alan adı sitenizin adresi, hosting ise o adreste duran binadır. İkisi ayrı hizmetlerdir; alan adınızı bir firmadan, hosting'i başka bir firmadan alıp DNS kayıtlarıyla birbirine bağlayabilirsiniz.

Hosting türleri

Hosting türleri temelde tek bir soruya verilen farklı cevaplardır: Sunucu kaynaklarını kiminle, ne kadar izole biçimde paylaşıyorsunuz?

Paylaşımlı (shared) hosting

Tek bir fiziksel veya sanal sunucu üzerinde çok sayıda müşteri hesabı barındırılır. Her hesabın kendi dosya alanı, veritabanları ve e-posta kutuları vardır; ancak işlemci, bellek ve disk G/Ç kapasitesi diğer hesaplarla ortak kullanılır. Modern paylaşımlı hosting altyapılarında CloudLinux gibi araçlarla her hesaba kaynak limiti konur, böylece bir hesabın aşırı tüketimi diğerlerini daha az etkiler.

Kimler için uygun: Kurumsal tanıtım siteleri, bloglar, küçük ve orta ölçekli WordPress siteleri, düşük-orta trafikli e-ticaret siteleri.

Artıları: Düşük maliyet, sunucu yönetimi gerektirmemesi, cPanel veya Plesk gibi panellerle kolay kullanım.

Sınırları: Sunucuya root erişiminiz olmaz, özel yazılım kuramazsınız, kaynak limitleri bellidir.

VPS (Virtual Private Server)

Fiziksel bir sunucu sanallaştırma yazılımıyla birden fazla sanal sunucuya bölünür. Her VPS'in kendi işletim sistemi, root erişimi ve tanımlı kaynakları vardır. Paylaşımlı hosting'e göre çok daha fazla kontrol sunar; istediğiniz yazılımı kurabilir, web sunucusunu ve PHP ayarlarını kendiniz yapılandırabilirsiniz.

Kimler için uygun: Özel yazılım gereksinimi olan projeler, birden fazla siteyi tek yerde toplamak isteyenler, geliştiriciler, büyüyen e-ticaret siteleri.

VDS (Virtual Dedicated Server)

VDS de bir sanal sunucudur; ancak genellikle kaynakların (özellikle işlemci çekirdeklerinin ve belleğin) o sanal sunucuya ayrılmış, yani başka müşterilerle aşırı satılmadan (overcommit edilmeden) tahsis edildiği yapıyı ifade eder. Terimlerin kullanımı sektörde firmadan firmaya değişebildiği için paket detaylarını mutlaka okumak gerekir. Konuyu ayrıntılı olarak VPS ve VDS arasındaki farklar yazımızda ele aldık.

Fiziksel (dedicated) sunucu

Bir fiziksel sunucunun tamamı size aittir. En yüksek performans ve izolasyonu sunar; buna karşılık maliyeti ve yönetim sorumluluğu da en yüksek olan seçenektir.

Bulut (cloud) hosting

Kaynakların birden fazla fiziksel sunucudan oluşan bir havuzdan sağlandığı, genellikle kullanım bazlı ölçeklenebilen yapıdır. Esneklik avantajı vardır; ancak maliyet hesabı ve mimari tasarımı daha fazla dikkat ister.

Paket seçerken bakmanız gereken kriterler

Paket karşılaştırırken yalnızca "disk alanı" ve "fiyat" satırlarına bakmak yanıltıcıdır. Aşağıdaki maddeler gerçek kullanımda daha belirleyicidir.

1. Kaynak limitleri

Paylaşımlı hosting'de şu değerlere dikkat edin:

• CPU limiti: Hesabınızın aynı anda kullanabileceği işlemci gücü.
• RAM limiti: PHP süreçlerinin toplamda kullanabileceği bellek.
• Giriş süreci (entry process) ve eş zamanlı süreç sayısı: Aynı anda kaç dinamik isteğin işlenebileceğini belirler. Trafik anlarında "508 Resource Limit Reached" gibi hataların sebebi genellikle budur.
• Disk G/Ç (IOPS ve MB/s): Veritabanı ağırlıklı sitelerde disk hızı, disk boyutundan daha önemlidir.
• Inode limiti: Toplam dosya sayısı sınırı. Önbellek eklentileri ve e-posta kutuları bu sayıyı hızla artırabilir.

2. Disk tipi

SSD ile HDD arasındaki fark, özellikle veritabanı sorgularında belirgindir. NVMe SSD'ler ise SATA SSD'lere göre daha düşük gecikme ve daha yüksek G/Ç kapasitesi sunar. Paket açıklamasında disk tipinin açıkça yazılıp yazılmadığına bakın.

3. Yazılım uyumluluğu

• Kullandığınız PHP sürümü destekleniyor mu, sürümler arasında panelden geçiş yapılabiliyor mu?
• MySQL veya MariaDB sürümü uygulamanızın gereksinimlerini karşılıyor mu?
• Node.js, Python veya özel bir PHP eklentisi gerekiyorsa paylaşımlı ortamda sunuluyor mu, yoksa VPS mi gerekiyor?

4. Yedekleme politikası

Hosting firmasının aldığı yedeklerin sıklığını, kaç gün saklandığını ve geri yüklemenin nasıl yapıldığını öğrenin. Yine de sağlayıcı yedeklerini tek güvenceniz olarak görmeyin; kendi yedeklerinizi de ayrı bir konumda tutun. Ayrıntılar için web sitesi yedekleme rehberimize göz atabilirsiniz.

5. Güvenlik

• Ücretsiz veya dahili SSL sertifikası seçeneği
• Web uygulama güvenlik duvarı (WAF) ve kötü amaçlı yazılım taraması
• Hesaplar arası izolasyon
• Ağ seviyesinde saldırılara karşı alınan önlemler

6. E-posta

Pek çok hosting paketi e-posta hizmetini de içerir. Küçük ekipler için bu yeterli olabilir; ancak e-posta kritik bir iş aracıysa web sitesi ile e-postayı ayrı altyapılarda tutmak, birindeki sorunun diğerini etkilemesini önler.

7. Destek ve sözleşme şartları

Destek kanallarını (telefon, talep sistemi, canlı sohbet), çalışma saatlerini, iade koşullarını ve yenileme fiyatlarını önceden öğrenin. İlk yıl indirimli fiyatlar ile yenileme fiyatları arasında ciddi fark olabilir.

Hangi senaryoda hangi tür?

• Tek sayfalık tanıtım sitesi veya kişisel blog: Başlangıç seviyesi paylaşımlı hosting genellikle yeterlidir.
• Kurumsal site, birkaç dil, iletişim formu, blog: Orta seviye paylaşımlı hosting.
• WooCommerce veya benzeri e-ticaret, ürün sayısı ve trafik artıyor: Üst seviye paylaşımlı hosting ya da yönetilen VPS.
• Özel yazılım, Docker, arka plan işleri, kendi yapılandırmanız: VPS veya VDS.
• Yüksek ve öngörülebilir yük, garanti edilmiş kaynak ihtiyacı: VDS veya fiziksel sunucu.

Başlangıçta ihtiyacınızdan fazlasını almak yerine, kolayca üst pakete geçebileceğiniz bir yapı seçmek çoğu zaman daha mantıklıdır.

Taşıma (migration) sırasında dikkat edilecekler

Mevcut bir siteyi yeni bir hosting'e taşıyorsanız:

1. Yeni hesapta siteyi kurun ve dosyaları, veritabanını aktarın.
2. Siteyi DNS değiştirmeden önce test edin. Bunun için bilgisayarınızdaki hosts dosyasına geçici bir kayıt ekleyebilirsiniz:

203.0.113.10   ornekfirma.com www.ornekfirma.com

3. DNS kayıtlarının TTL değerini taşımadan bir gün önce düşürün (örneğin 300 saniye). Böylece değişiklik daha hızlı yayılır.
4. E-posta kullanıyorsanız MX kayıtlarını ve kutuların taşınmasını ayrıca planlayın.
5. Taşıma tamamlandıktan sonra eski hesabı birkaç gün daha kapatmayın.

Özet: Hosting seçimi kontrol listesi

• Sitenizin teknolojisini (WordPress, Laravel, statik site vb.) ve gereksinimlerini netleştirin.
• Beklenen trafik ve büyüme planınıza göre hosting türünü seçin.
• CPU, RAM, giriş süreci, disk G/Ç ve inode limitlerini karşılaştırın.
• PHP ve veritabanı sürüm desteğini kontrol edin.
• Yedekleme sıklığını ve geri yükleme yöntemini öğrenin; kendi yedeğinizi de alın.
• SSL, güvenlik ve izolasyon önlemlerini sorun.
• Yenileme fiyatlarını ve paket yükseltme koşullarını okuyun.

Siteniz için hangi paketin uygun olduğundan emin değilseniz Web Hosting sayfamızdaki paketleri inceleyebilir veya ihtiyaçlarınızı iletişim sayfamızdan bize iletebilirsiniz.